Haçlı seferleri İslam’ı Akdeniz’den uzaklaştırdı.
Merkezin Şam’dan Bağdad’a kayması karalara çekilme anlamına geliyordu.
Daha sonra Akdeniz tekrar geri alındı ama, bu seferde Batı Dunyası Okyanuslara açıldığı için Akdeniz’in ekonomik rolü ve önemi pörsüdü.  

Fernand  Braudel
History of Civilizations